أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )

435

تجارب الأمم ( فارسى )

بستانكاريهاى ايشان را ، به كارگزاريهاى « سواد » حوالت دهد ، تا سرگرم شوند . براى باقيمانده ، نيز از ديه‌هاى سلطنتى به ايشان فروخت . پس از پرداخت بستانكارى بازرگانان * و كاستن هزينهء لشكركشى براى او از اين سفر سودى به جا نماند . در اين سال حاجيان از بغداد ، به راه افتادند و چون به قادسيه رسيدند ، ابو طاهر قرمطى جلو ايشان را بگرفت . لولو غلام متهشم كه به دستور سلطان همراه ايشان بود ، گمان كرد كه ايشان عربان‌اند ، پس با كمك كاروانيان زمانى با ايشان جنگيد [ 1 ] . . . تا عمر ابن يحياى علوى براى كسانى كه به قادسيه روند امان خواست و قرمطى امان داد ، پس حاجيان او پراكنده شدند و حج امسال انجام نيافت . ابو طاهر از آنجا به كوفه آمده بماند . در همان شب ستاره باران شد [ 2 ] . از آغاز تا پايان شب ، در بغداد و كوفه تير شهاب ،

--> [ ( 1 - ) ] نسخهء اصل ناقص مانده است . در « اوراق » گويد : گويد : قرمطيان به روز چهارشنبه يازدهم ذى قعده در « طيزناباذ » جلو ايشان را گرفتند و سخت جنگيدند ، تا آنكه ياران « لولو » سستى كردند و « لولو » زخمى شده خود را در ميان كشتگان پنهان انداخت ، سپس در شب پنجشنبه خزيده ، به راه افتاده ، خود را به كوفه رسانيد . پديدهء « ستاره باران » در شب چهار شنبه بود كه بامداد فرداى آن ، راه را بر حاجيان زدند كه يك تن نيز جان به در نبرد ، در كوفه و « طيزناباذ » جايگاه آن رخداد ، مانند آن ديده نشده بود . نزد ما در بغداد نيز اين پديده تأثيرى نهاد كه مانندش هيچگاه ديده و شنيده نشده بود . . . ناله و فرياد براى آنچه بر سر حاجيان آمد ، بلند بود ، مردم در كوچه و مسجدها بر اصحاب معاون [ معونت گران - خ 5 : 231 ] حمله مىكردند . راضى سخت در انده شده ، چند روز روزه گرفته ، مىگفت : « اى كاش من دارائى مكتفى را داشتم - كه چون « زكرويه » بر حاجيان بتاخت ، با پول و سپاه او را بگرفت و بكشت [ طبرى 3 : 2269 - 2275 پ 6763 ] - تا از پا نمىنشستم و خود به بحرين مىرفتم . ولى اكنون من با اين سپاهيان خبيث چه كنم كه فرمان به دست ايشان است نه من ! از اين بىپولى به خدا پناه مىبرم و از او كمك مىخواهم . . . » . « حجريان » و « ساجيان » شبانه روزى چند بار بر سر او مىرفتند تا براى ايشان بنشيند . پرده‌دارى نداشت تا از كسى جلوگيرى كند ! ! [ ( 2 - ) ] M . متن : انقضت الكواكب . . . ستاره‌ها فرو ريختند .